Je bent net in Limburg komen wonen, misschien in Beesel, Reuver of Offenbeek, en iedereen om je heen begint in januari al te glimmen bij het woord vastelaovend. Collega’s nemen vrij, de buren halen kisten met kostuums van zolder en in het café hoor je liedjes die je nog nooit hebt gehoord. Wat is hier aan de hand?
Carnaval is in Limburg geen feestje dat je even meepakt. Het is een traditie die diep in het dorpsleven zit, met eigen woorden, eigen rituelen en een paar regels die nergens zijn opgeschreven. Deze gids helpt je op weg, zodat je niet aan de zijlijn blijft staan.
Meer dan een weekend feesten
Het carnavalsseizoen begint officieel op de elfde van de elfde, om elf over elf. Dan wordt in veel dorpen de nieuwe prins bekendgemaakt of gepresenteerd. Daarna volgen maanden van zittingen, bals en voorbereidingen, tot het hoogtepunt in de dagen voor Aswoensdag.
Achter het feest zit veel vrijwilligerswerk. Carnavalsverenigingen bouwen wagens, organiseren avonden en zorgen voor de jeugd. Wie daar oog voor heeft, begrijpt al snel waarom mensen er zo aan hechten: het is een manier om het dorp bij elkaar te brengen.
Woorden die je snel leert
Je hoeft geen dialect te spreken om mee te doen, maar een paar woorden helpen enorm. Je hoort ze overal, van de kroeg tot de schoolpoort.
- Vastelaovend: het Limburgse woord voor carnaval.
- Alaaf: de begroeting en strijdkreet, vaak drie keer achter elkaar.
- Prins: de feestvorst van het seizoen, met zijn gevolg of raad van elf.
- Optocht: de stoet met wagens, groepen en loopgroepen door het dorp.
- Hossen: arm in arm op en neer springen op de muziek.
De ongeschreven regels
De belangrijkste regel: verkleed je. In gewone kleren val je meer op dan in het gekste kostuum. Het hoeft niet duur te zijn; een boerenkiel, een zelfgemaakte hoed of wat schmink is genoeg om erbij te horen. Veel mensen werken maanden aan een groepskostuum, maar niemand verwacht dat van een nieuwkomer.
Een tweede regel is dat iedereen gelijk is tijdens carnaval. De directeur staat naast de schoolgaande buurjongen te hossen en je spreekt gewoon wildvreemden aan. Stijfheid wordt niet gewaardeerd, een praatje des te meer. Tegelijk geldt: respecteer de prins, de optocht en de vrijwilligers. Loop niet dwars door een stoet heen en blijf van de wagens af.
Ten slotte: carnaval is ook een familiefeest. Overdag zie je kinderen, ouders en grootouders langs de route. Wie tot diep in de nacht doorgaat, houdt rekening met de dorpsgenoten die de volgende ochtend weer klaarstaan.
Zo raak je erbij betrokken
De snelste manier om je thuis te voelen is meedoen. Ga naar een zitting of een jeugdmiddag, kijk naar de optocht en zing gerust mee, ook als je de tekst nog niet kent. Vraag buren of collega’s waar zij heen gaan; Limburgers vinden het meestal leuk om een nieuwkomer wegwijs te maken.
Wil je weten wat er in jouw omgeving gebeurt, zoals wanneer de prins wordt gepresenteerd of welke route de optocht neemt? Op Lokaalnieuwsbeesel.nl lees je nieuws uit Beesel en de regio, en daar vind je in het seizoen vaak ook berichten over wat er rond carnaval speelt.
Heb je echt de smaak te pakken, dan kun je je aansluiten bij een vereniging of loopgroep. Daar leer je pas echt hoeveel werk er achter het feest zit, en je bouwt in één seizoen meer vriendschappen op dan in een jaar zonder carnaval.
Na Aswoensdag
Op Aswoensdag is het voorbij. In veel plaatsen wordt het feest symbolisch afgesloten, en sommige mensen gaan samen haring eten. Daarna wordt het opvallend stil in het dorp. Dat is geen kater van spijt, maar rust na een intensieve periode.
Voor de echte liefhebbers is dit tegelijk het begin van een nieuw jaar: ideeën voor kostuums en wagens borrelen al snel weer op.
